آموزش ساده و کاربردی مدل‌های تحلیل تصمیم‌گیری چند معیاری فضایی|گروه فناوران شهرساز

2 138

6 مورد از مهم‌ترین و کاربردی‌ترین مدل‌های تحلیل تصمیم‌گیری چندمعیاری فضایی

 هدف این مقاله، آموزش عملی مدل‌های تصمیم‌گیری چندمعیاری فضایی به زبان بسیار ساده، روان و کاربردی است و بررسی تخصصی مبانی و فرمول‌های ریاضی آن‌ها موضوع مقاله نمی‌باشد. بدین منظور ابتدا در این مقاله کلیاتی از تحلیل‌های تصمیم‌گیری چندمعیاری فضایی را  یاد خواهیم گرفت و سپس با 6 مورد از مهم‌ترین و کاربردی‌ترین آن‌ها آشنا خواهیم شد. به منظور یادگیری کامل هر مدل، دو مثال کاربردی با داده‌های واقعی در قالب مقاله‌های مستقل برای هرکدام از آن‌ها در نظر گرفته شده است (لینک این مقالات در داخل مقاله مربوط به هر مدل قرار داده شده است).

تحلیل تصمیم‌گیری چند‌معیاری

 تحلیل تصمیم شامل مجموعه‌ای از روش‌های نظام‌مند است که مربوط به تحلیل و حل مسائل پیچیده تصمیم‌گیری می‌باشد. تحلیل تصمیم، مسائل پیچیده تصمیم‌گیری را به بخش‌های کوچک و قابل فهم تقسیم کرده و با هدف رسیدن به یک راه‌حل معنادار باهم ترکیب می‌کند. انواع مسائل تصمیم‌گیری مجموعه بزرگی از گزینه‌های ممکن و معیارهای ارزیابی را شامل می‌شود که منجر به پیچید‌گی تصمیم‌گیری می‌گردد؛ این معیارها و گزینه‌ها بایستی توسط متخصصین مربوطه مورد ارزیابی قرار گیرند و در نهایت با تلفیق آن‌ها، نتیجه مورد نظر حاصل گردد.

تحلیل تصمیم‌گیری چند‌معیاره فضایی

تحلیل تصمیم‌گیری چند‌معیاری فضایی

 تحلیل تصمیم‌گیری در حوزه‌های مختلفی انجام می‌شود؛ به عبارتی هرجا یک مسئله پیچیده‌ای وجود دارد، به منظور ساده‌سازی آن و رسیدن به نتایج مطلوب، می‌توان از روش‌های تحلیل تصمیم‌گیری استفاده کرد. یکی از مهم‌ترین حوزه‌هایی که در حل مسائل مربوط به آن از روش‌های تحلیل تصمیم‌گیری استفاده فراوان می‌شود، حوزه مباحث جغرافیایی است که با عنوان تحلیل تصمیم‌گیری فضایی از آن یاد می‌شود. بنابراین در حل مسائلی که یک بعد آن‌ها مکان می‌باشد، می‌توان از تحلیل‌های تصمیم‌گیری چندمعیاری فضایی استفاده کرد.

روش‌های تحلیل تصمیم‌گیری چندمعیاره فضایی و مدل AHP

GIS چگونه و تا چه اندازه‌ می‌تواند پشتیبانی مورد نیاز را در هر مرحله از فرآیند تصمیم‌گیری فراهم کند؟

 تحلیل‌های تصمیم‌گیری چندمعیاری فضایی، به وسیله سیستم‌های اطلاعات جغرافیایی (GIS) پشتیبانی می‌شوند؛ به عبارتی در قالب نرم‌افزارهای GIS مورد تجزیه و تحلیل قرار می‌گیرند که یکی از مهم‌ترین و کاربردی‌ترین آن‌ها، نرم‌افزار Arc GIS می‌باشد. GIS یک سامانه رایانه‌ای است که عملیات مبتنی بر وارد کردن داده‌ها، ذخیره و مدیریت داده‌ها، تحلیل و پردازش داده‌ها و خروجی گرفتن از داده‌ها را در پشتیبانی از فعالیت‌های تصمیم‌گیری به صورت یکپارچه در کنار هم قرار می‌دهد. با در نظر گرفتن این تعریف، کارکردهای اصلی GIS را می‌توان در قالب وارد کردن داده‌ها، خروجی گرفتن از داده‌ها، ذخیره و مدیریت داده‌ها و نیز پردازش و تحلیل داده‌ها گروه‌بندی کرد.

 طبق تعریف فوق، استفاده از نرم‌افزار Arc GIS در یک پروژه تحلیل تصمیم‌گیری چندمعیاری فضایی شامل مراحل زیر خواهد بود:

  1. وارد کردن داده‌ها: در این قسمت داده‌های پروژه یا تحلیل تصمیم‌گیری که همان معیارها هستند، در فرمت‌های مختلف وارد نرم‌افزار می‌شوند (این فرمت‌ها می‌توانند شامل داده‌های اتوکد، گوگل‌ارث، GPS، تصاویر ماهواره‌ای و … شوند).
  2. خروجی گرفتن از داده‌ها: در این قسمت داده‌های وارد شده در مرحله قبلی، به فرمت‌های مورد استفاده در محیط نرم‌افزار تبدیل می‌شوند (به عبارتی به ازای هر معیار ارزیابی، بایستی بر اساس داده‌های ورودی، یک لایه یا همان Shape File تولید شود).
  3. ذخیره و مدیریت داده‌ها: در این قسمت اطلاعات توصیفی و مکانی لایه‌ها ذخیره می‌شوند؛ همچنین وزن عوارض مختلف داخل لایه‌ها بر اساس شاخص‌های ارزیابی به بانک اطلاعاتی آن‌ها وارد می‌شود (به زبان ساده‌تر بر اساس مقادیر کمی و یا همان اعداد، مشخص می‌کنیم که هر عارضه با توجه به خصوصیات آن، چه تأثیری در هدف تحلیل خواهد داشت. به عنوان مثال، اگر هدف ما مکان‌یابی پارک ناحیه‌ای است، مشخص می‌کنیم که مناطق با جمعیت زیاد، دارای ارزش بالا و مناطق با جمعیت کم دارای ارزش کم هستند).
  4. پردازش و تحلیل داده‌ها: در این قسمت پس از انجام مراحل فوق، لایه‌های اطلاعاتی که همان معیارهای ارزیابی هستند، ابتدا به فرمت Raster تبدیل شده و سپس با یکدیگر تلفیق می‌شوند تا نتیجه نهایی حاصل شود.

مهم‌ترین و پرکاربردترین روش‌های تحلیل تصمیم‌گیری چند‌معیاری فضایی

 روش‌های تحلیل تصمیم‌گیری چندمعیاری فضایی انواع مختلفی دارند که از جمله مهم‌ترین و کاربردی‌ترین آن‌ها می‌توان به مدل‌های SAW،Electre ،Topsis ،AHP-Fuzzy،Fuzzy،AHP و … اشاره کرد. در ادامه به طور خلاصه به بررسی هر کدام از این مدل‌ها می‌پردازیم. با کلیک روی نام هر کدام از مدل‌های زیر می‌توانید به آموزش‌های مربوط به آن وارد شوید (در بخش آموزش هر مدل، دو مقاله کاربردی با جزئیات کامل ارائه شده است).

02-Fuzzy01-AHP

 

 

 

 علاقه‌مندان جهت یادگیری و مطالعه جزئیات بیشتر در مورد تحلیل‌های تصمیم‌گیری چندمعیاری فضایی، می‌توانند به منابع زیر مراجعه نمایند:

  • مالچفسکی، یاچک. 1390. سامانه اطلاعات جغرافیایی و تحلیل تصمیم‌گیری چندمعیاری، ترجمه اکبر پرهیزکار و عطا غفاری گیلانده، انتشارات سمت.
  • اصغرپور، محمدجواد. 1392. تصمیم‌گیری‌های چندمعیاره، انتشارات دانشگاه تهران.
2 نظرات
  1. فاطمه موسوی می گوید

    به زبان ساده و قابل فهم والبته علمی و کاربردی AHpتوضیح داده شده.من مقالات زيادي، رو دراين باره خوندم ولي اينجا خيلي بهتر فرايند و روال كارآورده شده. ممنون از تلاشتون. ان شاءالله شاهد مطالب این چنینی درباره دیگر مدلها باشیم. موفق باشید.. 🌹

    1. حامد احمدی می گوید

      تشکر از نظر شما خانوم مهندس عزیز

ارسال یک پاسخ

آدرس ایمیل شما منتشر نخواهد شد.

هفده − هفت =